Umów wizytę

Centrum Terapii Skoncentrowanej
na Przeniesieniu

ŹRÓDŁO

Radcliffe J., Yeomans F. (2019). Transference-Focused Psychotherapy for Patients with Personality Disorders: Overview and Case Example with a Focus on the Use of Contracting. British Journal of Psychotherapy, 35(1), 4–23.

Jak wygląda terapia TFP? →

Więcej o podstawach teoretycznych TFP →

JAK WYGLĄDA PRACA W TFP

Czasem łatwiej zrozumieć sposób pracy w psychoterapii na konkretnym przykładzie niż poprzez same definicje.

Poniższa historia jest fikcyjna. Nie opisuje żadnej konkretnej osoby ani przebiegu rzeczywistej terapii. Pokazuje jedynie, jak terapeuta TFP może przyglądać się emocjom i powtarzającym się sposobom przeżywania relacji.

TFP na przykładzie

Kiedy bliskość zaczyna oznaczać zagrożenie

Wyobraźmy sobie osobę, która bardzo potrzebuje bliskich relacji, ale jednocześnie często doświadcza w nich rozczarowania.

Na początku nowej znajomości druga osoba może wydawać się wyjątkowa, troskliwa i godna pełnego zaufania. Kiedy jednak nie odpowie na wiadomość, odwoła spotkanie albo zachowa się inaczej, niż oczekiwano, jej obraz gwałtownie się zmienia.

Pojawiają się złość, poczucie odrzucenia i przekonanie: „Nie można na nikim polegać”.

Relacja, która jeszcze chwilę wcześniej dawała poczucie bezpieczeństwa, zaczyna być przeżywana jako źródło zagrożenia.

Dwa bardzo różne sposoby przeżywania tej samej relacji

Z perspektywy TFP ważne jest nie tylko to, co wydarzyło się w konkretnej sytuacji, ale także sposób, w jaki dana osoba w tym momencie doświadcza siebie i drugiego człowieka.

W jednej sytuacji może przeżywać siebie jako osobę ważną i kochaną, a drugą osobę jako troskliwą i bezpieczną.

Chwilę później może doświadczać siebie jako nieważnej, bezradnej lub odrzuconej, a drugą osobę jako obojętną, wrogą albo celowo raniącą.

Oba doświadczenia mogą być bardzo intensywne i w danym momencie wydawać się całkowicie prawdziwe.

W teorii relacji z obiektem takie powiązania pomiędzy obrazem siebie, obrazem drugiej osoby i towarzyszącym im afektem opisuje się jako wewnętrzne relacje z obiektem. W TFP uwaga terapeuty koncentruje się szczególnie na tych relacjach, które w danym momencie najmocniej organizują doświadczenie pacjenta.

Co może wydarzyć się podczas terapii?

Podobny wzorzec może z czasem pojawić się również w relacji z terapeutą.

Pacjent może na przykład początkowo doświadczać terapeuty jako bardzo uważnego i pomocnego. Jeżeli jednak terapeuta zada trudne pytanie, nie zgodzi się z pewną interpretacją sytuacji albo zakończy sesję o ustalonej godzinie, jego obraz może się gwałtownie zmienić.

Może pojawić się myśl:

„Tak naprawdę wcale mu na mnie nie zależy.”

Albo:

„Chce mi pokazać, że to on ma rację.”

Terapeuta TFP nie próbuje wtedy przekonywać pacjenta, że „źle interpretuje sytuację”. Zamiast tego pomaga dokładniej przyjrzeć się temu, co właśnie wydarzyło się w relacji, jakie emocje się pojawiły i jak zmienił się sposób przeżywania siebie i terapeuty.

Przeniesienie — czyli pojawianie się znanych wzorców emocjonalnych i relacyjnych również w kontakcie terapeutycznym — jest jednym z centralnych obszarów pracy TFP.

„Teraz mnie odrzucasz”

Załóżmy, że pacjent mówi:

„Widzę, że już masz mnie dosyć. Pewnie tylko czekasz, aż wyjdę.”

Terapeuta nie musi od razu odpowiadać: „Nie, wcale tak nie jest”.

Może zamiast tego próbować wspólnie z pacjentem ustalić, co wydarzyło się chwilę wcześniej.

Czy coś w wypowiedzi terapeuty zostało odebrane jako krytyka?

Jak pacjent w tym momencie widzi terapeutę?

Jak przeżywa siebie w tej relacji?

Z czasem może się okazać, że podobny sposób przeżywania pojawia się także poza terapią: w związku, przyjaźniach czy pracy.

Po co przyglądać się temu podczas sesji?

Celem nie jest udowodnienie pacjentowi, że jego emocje są „nieprawidłowe”.

Emocje są realnym doświadczeniem. Terapia pozwala natomiast przyglądać się temu, jak bardzo różne obrazy siebie i innych pojawiają się w różnych sytuacjach i w jaki sposób wpływają na zachowanie.

TFP zakłada, że większa integracja tych doświadczeń może sprzyjać bardziej spójnemu przeżywaniu siebie i innych oraz bardziej elastycznemu funkcjonowaniu w relacjach. Jest to jedno z centralnych założeń teoretycznych metody.