Centrum Terapii Skoncentrowanej
na Przeniesieniu
Clarkin JF, Levy KN, Lenzenweger MF, Kernberg OF. (2007).
Evaluating Three Treatments for Borderline Personality Disorder: A Multiwave Study.
American Journal of Psychiatry, 164(6), 922–928. DOI: 10.1176/ajp.2007.164.6.922
Doering S, Hörz S, Rentrop M i wsp. (2010).
Transference-focused psychotherapy v. treatment by community psychotherapists for borderline personality disorder: randomised controlled trial.
British Journal of Psychiatry, 196(5), 389–395. DOI: 10.1192/bjp.bp.109.070177
Giesen-Bloo J, van Dyck R, Spinhoven P i wsp. (2006).
Outpatient Psychotherapy for Borderline Personality Disorder: Randomized Trial of Schema-Focused Therapy vs Transference-Focused Psychotherapy.
Archives of General Psychiatry, 63(6), 649–658. DOI: 10.1001/archpsyc.63.6.649
Levy KN, Meehan KB, Kelly KM i wsp. (2006).
Change in Attachment Patterns and Reflective Function in a Randomized Control Trial of Transference-Focused Psychotherapy for Borderline Personality Disorder.
Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74(6), 1027–1040. DOI: 10.1037/0022-006X.74.6.1027
Clarkin JF, Meehan KB, De Panfilis C, Doering S. (2023).
Empirical Developments in Transference-Focused Psychotherapy.
American Journal of Psychotherapy, 76(1), 39–45. DOI: 10.1176/appi.psychotherapy.20220017
BADANIA KLINICZNE · TFP
Terapia skoncentrowana na przeniesieniu była przedmiotem badań klinicznych, w tym badań randomizowanych porównujących ją z innymi formami psychoterapii.
Najwięcej danych dotyczy dorosłych osób z rozpoznaniem zaburzenia osobowości borderline (BPD). To ważne ograniczenie: wyników tych badań nie należy automatycznie przenosić na każdą osobę, każdy rodzaj trudności ani wszystkie zastosowania TFP.
Współczesne publikacje opisują również rozwój TFP w pracy z szerszym spektrum patologii osobowości, jednak baza badawcza dotycząca tych zastosowań jest mniej rozbudowana niż w przypadku BPD.
Badania nad terapią TFP
Co pokazują badania randomizowane?
TFP, DBT i psychoterapia wspierająca — Clarkin i wsp., 2007
W badaniu opublikowanym w American Journal of Psychiatry 90 osób z rozpoznaniem BPD losowo przydzielono do jednej z trzech rocznych terapii: TFP, terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) albo psychodynamicznej terapii wspierającej.
We wszystkich trzech grupach obserwowano poprawę w zakresie depresji, lęku, ogólnego funkcjonowania i przystosowania społecznego.
TFP i DBT były związane z poprawą w zakresie zachowań samobójczych. W grupie TFP obserwowano również zmianę w kilku innych mierzonych obszarach, między innymi drażliwości oraz niektórych form agresji.
Autorzy podkreślali jednak, że wszystkie trzy ustrukturyzowane terapie wiązały się z poprawą i że potrzebne są dalsze badania nad specyficznymi mechanizmami zmiany.
TFP a terapia prowadzona przez doświadczonych psychoterapeutów — Doering i wsp., 2010
W randomizowanym badaniu 104 osoby z BPD przydzielono do rocznej terapii TFP albo terapii prowadzonej przez doświadczonych psychoterapeutów pracujących w warunkach środowiskowych.
W grupie TFP odnotowano mniejszy odsetek rezygnacji z leczenia oraz korzystniejsze wyniki w części badanych obszarów, między innymi symptomatologii borderline, funkcjonowaniu psychospołecznym i organizacji osobowości. Odnotowano również mniej prób samobójczych w grupie TFP.
Nie wszystkie wyniki różniły obie grupy. W obu obserwowano poprawę w zakresie depresji i lęku, a zachowania samouszkadzające nie zmieniły się istotnie.
TFP i terapia schematów — Giesen-Bloo i wsp., 2006
W innym randomizowanym badaniu porównano trzyletnią TFP z terapią schematów u osób z BPD.
W obu grupach obserwowano istotną poprawę.
Jednocześnie w tym konkretnym badaniu terapia schematów uzyskała lepsze wyniki niż TFP w głównych miarach klinicznych, między innymi w odsetku poprawy klinicznej, ogólnej psychopatologii oraz jakości życia.
To ważny wynik, ponieważ literatura dotycząca psychoterapii nie pokazuje prostego obrazu, w którym jedna metoda jest zawsze najlepsza dla wszystkich pacjentów.
Co badano poza objawami?
Badania TFP dotyczyły również zmian w bardziej złożonych aspektach funkcjonowania psychicznego.
W analizie uczestników badania Clarkina oceniano między innymi organizację przywiązania i funkcję refleksyjną — zdolność rozumienia własnych i cudzych stanów psychicznych.
Po roku terapii w grupie TFP obserwowano wzrost funkcji refleksyjnej, spójności narracyjnej oraz zmianę w kierunku bezpieczniejszej organizacji przywiązania; podobnych zmian nie zaobserwowano w taki sam sposób w dwóch pozostałych grupach. Autorzy zaznaczali potrzebę dalszego badania związku tych zmian z wynikami klinicznymi.
Nowsze badania analizowały również związki pomiędzy zmianami w reprezentacjach przywiązania a zmianami w organizacji osobowości, w tym tożsamości i relacjach z obiektem.
Czy można powiedzieć, że TFP ma „udowodnioną skuteczność”?
Precyzyjniej jest powiedzieć:
TFP jest metodą psychoterapii badaną klinicznie, dla której istnieją randomizowane badania dotyczące przede wszystkim leczenia zaburzenia osobowości borderline.
Badania pokazują, że osoby leczone TFP mogą uzyskiwać poprawę w różnych obszarach funkcjonowania.
Jednocześnie wyniki badań porównawczych nie wskazują, że TFP jest zawsze lepsza od innych specjalistycznych metod psychoterapii.
Dlatego nie używamy sformułowań takich jak „gwarantowana skuteczność” ani nie obiecujemy określonego rezultatu terapii.
Czego badania nie mówią?
Badania grupowe opisują wyniki uzyskane przez grupy osób uczestniczących w określonym protokole terapii.
Nie pozwalają przewidzieć, jak terapia przebiegnie u konkretnej osoby.
Na rezultat psychoterapii może wpływać wiele czynników, między innymi charakter trudności, sposób funkcjonowania pacjenta, relacja terapeutyczna, regularność spotkań oraz możliwość utrzymania ustalonych ram terapii.
Badania nie zastępują więc indywidualnej konsultacji i oceny, czy dana metoda jest odpowiednia w konkretnej sytuacji.
Gdzie obecnie znajduje się baza badawcza TFP?
Współczesne przeglądy opisują TFP jako manualizowaną psychoterapię psychodynamiczną posiadającą empiryczne wsparcie przede wszystkim w leczeniu BPD.
Jednocześnie model jest rozwijany i adaptowany do pracy z szerszym spektrum trudności związanych z funkcjonowaniem osobowości.
Potrzebne są dalsze badania zarówno nad tymi rozszerzonymi zastosowaniami, jak i nad mechanizmami odpowiadającymi za zmianę podczas terapii.
Wybrane publikacje
INFORMACJE
KONTAKT
ul. Kupa 3/12, 31-057 Kraków
Rejestracja: +48 797 336 467
rejestracja@centrumtfp.pl
© 2026 Wszelkie prawa zastrzeżone przez Centrum Terapii Skoncentrowanej na Przeniesieniu
Centrum Terapii Skoncentrowanej
na Przeniesieniu